Jaw-Surgery

การศัลยกรรมขากรรไกร

การศัลยกรรมขากรรไกรคืออะไร

          การศัลยกรรมขากรรไกร หรือการผ่าตัดขากรรไกร จะใช้แก้ไขปัญหาเมื่อมีการปรับตำแหน่งของกระดูกขากรรไกร ส่วนใหญ่การผ่าขากรรไกรจะทำร่วมกับการจัดฟัน ซึ่งทันตแพทย์จัดฟันและศัลยแพทย์ผ่าตัดขากรรไกรจะต้องทำงานร่วมกัน เพื่อให้ได้ผลการรักษาภายหลังการผ่าตัดที่ดีที่สุด ทั้งในแง่ความสวยงามและการทำหน้าที่ของฟัน

ลักษณะที่ผิดรูปของใบหน้าและขากรรไกร

  • ขากรรไกรบนยื่น : ขากรรไกรบนยื่นออกไปทางด้านหน้าได้มากกว่าปกติรวมถึงฟันด้านบนที่ยื่นไปด้านหน้ามากกว่าปกติเช่นกัน โดยผู้ที่มีขากรรไกรลักษณะนี้จะไม่สามารถปิดปากได้สนิท ทำให้เห็นฟันบนอยู่เสมอ และส่วนใหญ่จะพบว่าเวลายิ้มจะเห็นเหงือกมากกว่าปกติ
  • Retrude maxilla : (ขากรรไกรบนอยู่หลังกว่าปกติ) เกิดจากมีการเจริญเติบโตของขากรรไกรบนน้อยกว่าปกติ ซึ่งมักพบได้ในกรณีปากแหว่งเพดานโหว่ หลังจากที่มีการผ่าตัดรักษาปากแหว่งหรือเพดานโหว่ ในขณะที่อายุยังน้อยมีผลทำให้การเจริญเติบโตของกระดูกขากรรไกรบนถูกจำกัด เป็นผลให้การพัฒนารูปหน้าเป็นรูปจานที่มีลักษณะโค้งเหมือนตะขอและจมูกที่บาน รวมถึงการเรียงตัวที่ผิดปกติของฟันที่บิดหมุนหรือฟันหายไป
  • ขากรรไกรล่างยื่น : เกิดในคนที่มีการเจริญเติบโตของขากรรไกรล่างมากเป็นพิเศษทำให้ขากรรไกรล่างยื่นยาว ใบหน้าจึงดูยาวมากและฟันล่างยื่น มาข้างหน้าและมีริมฝีปากหนา ปกติเวลากัดฟัน ฟันล่างจะอยู่ด้านในกว่าฟันบนขณะที่คนที่มีขากรรไกรล่างยาวมักพบว่าฟันล่างจะอยู่ออกมาข้างหน้ากว่าฟันบน
  • ขากรรไกรอยู่ด้านหลังกว่าปกติ : ในขณะที่มีการพัฒนาผิดปกติอันเนื่องจากปัจจัยทางพันธุกรรมเป็นผลให้ขากรรไกรมีขนาดเล็ก ลักษณะเหมือนปากนก “Bird Face” ทำให้มีการพัฒนารูปร่างของคางที่ไม่เหมาะสม
  • ใบหน้าไม่สมมาตร : บางครั้งการพัฒนาบางส่วนของใบหน้าที่มากกว่าหรือน้อยกว่าปกติ อาจส่งผลให้มีส่วนของใบหน้าที่ใหญ่หรือเล็กกว่าปกติได้ ใบหน้าด้านหนึ่งอาจจะไม่สมมาตรกับอีกด้านหนึ่งทำให้ดูไม่สวยงาม
  • การยึดของข้อต่อกระดูกขากรรไกร (TMD) : การได้รับบาดเจ็บของข้อต่อขากรรไกรในระหว่างการคลอดหรือได้รับอันตรายหรือมีการติดเชื้อของขากรรไกรขณะที่อายุยังน้อย มีผลทำให้อ้าปากได้จำกัดและขากรรไกรล่างมีการเติบโตได้ไม่เต็มที่
  • จมูกผิดรูป : จมูกผิดรูปมักพบเป็นผลต่อเนื่องจากการมีกระดูกขากรรไกรที่ผิดรูปด้วย ลักษณะที่พบโดยทั่วไปของการที่จมูกผิดรูปเช่นมีการบิดเบี้ยวของผนังกึ่งกลางจมูก จมูกบานหรือหุบเกินไป ดั้งจมูกแอ่นเหมือนอานม้า จมูกงุ้มขอเหมือนตะขอ จมูกไม่เท่ากัน เป็นต้น

ขั้นตอนในการศัลยกรรมขากรรไกร

  • การตรวจประเมิน : ทันตแพทย์ทำการตรวจประเมินขั้นแรก ได้แก่ ลักษณะใบหน้า ภาพถ่าย ภาพถ่ายรังสี รอยพิมพ์ฟัน และการตรวจสอบทางการแพทย์ เพื่อป้องกันปัญหาสุขภาพที่จะมีผลต่อการผ่าตัดหรือการดมยาสลบ
  • การเตรียมการก่อนการผ่าตัด : ศัลยแพทย์และทันตแพทย์จัดฟันจะทำงานด้วยกันอย่างใกล้ชิดระหว่างให้การรักษา การจัดฟันโดยจะใส่เครื่องมือจัดฟันก่อน การผ่าตัด จำเป็นต้องทำให้ฟันเคลื่อนไปอยู่ในตำแหน่งที่เหมาะสมก่อนจึงจะผ่าตัด
  • การเตรียมตัวสำหรับผ่าตัด : โดยจะต้องเข้าพักในโรงพยาบาลหนึ่งวันก่อนการผ่าตัดเพื่องดน้ำ อาหารและเตรียมตัวสำหรับการผ่าตัดในวันต่อมา
  • การผ่าตัดขากรรไกร : ในวันที่ทำการผ่าตัดจะมีการใช้การดมยาสลบซึ่งจะทำในโรงพยาบาล และต้องมีการพักฟื้นที่โรงพยาบาลประมาณ 1 อาทิตย์ อาจมีการให้เลือดระหว่างการผ่าตัดร่วมด้วย

ระยะเวลาในการศัลยกรรมขากรรไกร

          การศัลยกรรมขากรรไกรอาจใช้เวลาตั้งแต่ 1.5 ชม. จนถึงหลายชั่วโมง ขึ้นกับชนิดของการผ่าตัด การผ่าตัดมักจะทำในช่องปากเพื่อไม่ให้เห็นรอยแผลเป็นภายนอก อย่างไรก็ตามอาจมีการผ่าตัดที่ทำภายนอกช่องปาก เช่น กรณีผ่าตัดข้อต่อขากรรไกร เป็นต้น

อายุการใช้งานการศัลยกรรมขากรรไกร

          การศัลยกรรมขากรรไกร เป็นการรักษาที่ให้ผลลัพธ์อย่างถาวร แต่ควรมีการดูแลรักษาที่ดีและปฏิบัติตามคำแนะนำของทันตแพทย์

การดูแลรักษาหลังการผ่าตัดขากรรไกร

  1. รับประทานยาตามคำแนะนำของทันตแพทย์
  2. รักษาสุขภาพช่องปากด้วยการแปรงฟันด้วยแปรงสีฟันขนนุ่ม และใช้น้ำยาบ้วนปากร่วมด้วย เพื่อลดการติดเชื้อและอาการแทรกซ้อนอื่นๆ
  3. ควรรับประทานอาหารเหลวในช่วง 1-2 สัปดาห์
  4. พบทันตแพทย์ทุกๆ 6 เดือน เพื่อตรวจสุขภาพช่องปาก

FAQ

ทำไมต้องมีการจัดฟันร่วมกับการศัลยกรรมขากรรไกร?

          เนื่องจากการศัลยกรรมขากรรไกรเป็นการผ่าตัดที่แก้ปัญหาในเรื่องของการปรับให้ขากรรไกรอยู่ในตำแหน่งที่ถูกต้อง ไม่สามารถช่วยในเรื่องการเรียงตัวของฟัน หรือตำแหน่งของฟันที่ถูกต้องได้ จึงจำเป็นต้องมีการจัดฟันร่วมด้วย

อาการบวมหลังการผ่าตัดขากรรไกรแก้ไขได้อย่างไร?

  • ใช้การประคบเย็นประมาณ 3-5 วันแรกหลังการผ่าตัด จากนั้นเปลี่ยนเป็นประคบร้อน/อุ่น ต่อเนื่องอีก 3 วัน หรือตามคำแนะนำของทันตแพทย์
  • ควรนอนยกศีรษะสูงประมาณ 30 องศา ประมาณ 2 สัปดาห์

การศัลยกรรมขากรรไกรเจ็บไหม?

          การศัลยกรรมขากรรไกรแน่นอนว่าต้องมีอาการเจ็บ หรือปวดเกิดขึ้นอย่างแน่นอน ในแต่ละบุคคลอาจจะมีอาการเจ็บ หรือปวดมากน้อยจะแตกต่างกันไป ซึ่งควรทำตามคำแนะนำของศัลยแพทย์และทันตแพทย์อย่างเคร่งครัด

ข้อควรระวังการศัลยกรรมขากรรไกรมีอะไรบ้าง?

  • ควรงดการเคี้ยวอาหารเป็นระยะเวลาอย่างน้อย 3 เดือน
  • ควรหลีกเลี่ยงการออกกำลังกายหรือการทำกิจกรรมต่างๆ ที่ต้องใช้แรง เช่น การวิ่ง การยกของหนักๆ เนื่องจากอาจมีอาการแผลฉีกและเกิดการสูญเสียเลือดได้
  • ควรหลีกเลี่ยงการขากเสมหะแรงๆ
  • ควรงดการนำมือล้วงเข้าไปในช่องปาก และงดการเขี่ยแผล